SPECJALISTA DS. ZĘBÓW I CIAŁA
Potrzebujesz porady?
+48 797 750 425

Higiena zębów u dzieci – jak dbać o jamę ustną u najmłodszych?


Dobra higiena jamy ustnej, właściwa dieta, regularne wizyty stomatologiczne są kluczowymi czynnikami w utrzymaniu zdrowego uzębienia u dziecka.

Ważna jest odpowiednio wczesna wizyta z dzieckiem u stomatologa, mająca głównie dla rodziców cel edukacyjny, na której opiekunowie powinni być uświadamiani o przyczynach choroby próchnicowej oraz w jaki sposób, jakimi metodami i środkami pielęgnować jamę ustną dziecka w poszczególnych okresach.

Pielęgnacja jamy ustnej u niemowlęcia

Pielęgnacja jamy ustnej powinna być rozpoczęta w pierwszych miesiącach życia dziecka. Rodzice powinni regularnie oczyszczać błonę śluzową i wały dziąsłowe już od wczesnego okresu niemowlęcego – codziennie wieczorem przed położeniem dziecka spać. Celem zabiegów higienicznych rozpoczynanych w tym okresie jest utrzymanie jamy ustnej w czystości oraz przyzwyczajanie dziecka do manipulacji w jamie ustnej. Zabiegi te można wykonywać specjalnymi akcesoriami dla niemowląt nawijanymi lub nakładanymi na palec wskazujący takimi jak: kawałek gazy lub bawełniana chusteczka, gumowa lub silikonowa szczoteczka, specjalny naparstek z mikrofibry.

Oczyszczenie jamy ustnej dziecka przez rodzica powinno się składać z następujących etapów:

  • dokładne umycie rąk,
  • przygotowanie gazika lub innego przyboru higienicznego do oczyszczania jamy ustnej dziecka,
  • przygotowanie szklanki letniej wody lub słabego naparu rumianku,
  • owinięcie gazika wokół palca wskazującego lub założenie na palec odpowiedniego przyboru higienicznego i zanurzenie go w wodzie lub naparze rumianku,
  • delikatnie włożenie palca do ust dziecka oraz przecieranie górnego i dolnego wału dziąsłowego, błony śluzowej policzków oraz wyrzniętych zębów

Przeprowadzanie zabiegów higienicznych w jamie ustnej powinno być jednak rozpoczynane nie później niż w momencie wyrżnięcia pierwszego zęba mlecznego. Natomiast kiedy pojawią się w jamie ustnej pierwsze zęby trzonowe mleczne, które posiadają już zagłębienia i bruzdy, należy wprowadzić do ich oczyszczania miękką szczoteczkę. Szczoteczka umożliwia usuwanie resztek pokarmowych z zębów oraz delikatne masowanie dziąseł. Już od tego momentu należy dziecko uczyć trzymania szczotki w ręku, wkładania jej do ust i wykonywania prostych ruchów czyszczących.

Pierwszy ząbek – i co dalej?

Standardem przyjętym przez rodziców powinna być pierwsza wizyta u dentysty po wyrżnięciu sie pierwszych mlecznych zębów. Nie jest to jednak wbrew pozorom sprawa oczywista. Celem takiej wizyta jest ocena ryzka zachorowania dziecka na próchnicę na podstawie wywiadu z rodzicami oraz badania klinicznego.

Wizyta ta jest także okazją do uświadomienia rodzicom korzyści wynikających z zapobiegania próchnicy w porównaniu z kosztownym, stresującym i nieraz bolesnym jej leczeniem u dziecka. Przedstawiony wówczas rodzicom skoordynowany program profilaktyczny obejmuje: edukację opiekunów w zakresie przeprowadzania zabiegów higienicznych w jamie ustnej dziecka.

Nadzorowanie szczotkowania zębów u dziecka

Szczoteczki do higieny ustnej małych dzieci mogą być manualne lub elektryczne. Na rynku dostępne są soniczne szczotki elektryczne przeznaczone dla dzieci w wieku 0-3 lata. Posiadają miękkie włosie i dzięki delikatnym drganiom pozwalają dokładnie oczyszczać powierzchnie zębów i dziąseł. Szczotki elektryczne mogą być wyposażone w timer lub odtwarzać muzykę, która sygnalizuje konieczność przejścia do następnej ćwiartki łuku zębowego lub odmierza cały czas szczotkowania zębów, który powinien trwać około dwóch minut.

Ilość nakładanej pasty i jej rodzaj powinny być dostosowane do wieku dziecka Dzieciom należy stopniowo uświadamiać, że pasty do zębów nie powinno się połykać, ale ją wypluwać. Nie trzeba małych dzieci uczyć płukania jamy ustnej po zabiegu szczotkowania zębów, gdyż dziecko najczęściej nie rozumie tej czynności i zwykle połknie wodę razem z pastą. Pasty przeznaczone dla dzieci najczęściej mają przyjemny smak i zapach i mogą prowokować dziecko do ich połykania. Rodzice pytani o to, czy ich małe dziecko połyka pastę do zębów, najczęściej odpowiadają twierdząco. Opiekunowie nie zdają sobie sprawy, że jest to preparat chemiczny, który nie jest przeznaczony do jedzenia i może wywołać dolegliwości gastryczne.

To, że dziecko od najmłodszych lat umie według rodzica posługiwać się szczotką, nie znaczy, że zabiegi higieniczne w jamie ustnej będą przez nie przeprowadzane właściwie. Generalnie do 6. roku życia rodzice powinni szczotkować zęby dziecka, jednocześnie ucząc je przeprowadzania tych zabiegów samodzielnie w miarę nabywania przez dziecko umiejętności manualnych. Dzieci zwykle zapominają o myciu zębów trzonowych i ich wewnętrznej powierzchni, a także języka. Dobrym pomysłem jest wspólne szczotkowanie zębów z dzieckiem, które będzie naśladować rodzica. W późniejszych latach opiekunowie powinni zawsze poprawiać po dziecku oczyszczanie zębów, zwłaszcza trzonowych, pomagać mu i kontrolować jakość higieny jamy ustnej nawet do 10. roku życia

Wybór odpowiedniej techniki przeprowadzania zabiegów higienicznych w jamie ustnej dziecka oraz dobór właściwych do tego celu akcesoriów higienicznych zależy od wieku dziecka, jego stanu ogólnego i miejscowego oraz jego umiejętności manualnych. U młodszych dzieci procedury te powinny być przeprowadzane przez rodziców, a następnie przez wiele lat przez nich nadzorowane i kontrolowane, zgodnie z profesjonalnymi zaleceniami opiekującego się dzieckiem stomatologa.